Rahim Ağzı Traşlaması (LEEP-Konizasyon)

Rahim Ağzı Traşlaması Nedir? (LEEP ve Konizasyon)

“Rahim ağzı traşlaması”, rahim ağzında (serviks) saptanan anormal hücrelerin koni şeklinde bir doku parçası çıkarılarak alınması işlemine verilen halk arasındaki isimlerden biridir. Tıbbi olarak en sık LEEP (Loop Electrosurgical Excision Procedure) ve konizasyon başlıkları altında değerlendirilir. Bu işlemler, rahim ağzındaki hücresel değişimlerin hem tanısında hem de tedavisinde kullanılabilir.

Genellikle Pap smear taramasında anormallik saptanması ve ardından kolposkopi/biyopsi ile rahim ağzındaki değişimlerin değerlendirilmesi sonrası gündeme gelir. Kolposkopi, rahim ağzını büyütmeli olarak incelemeye yarayan bir yöntemdir; şüpheli bir alan görüldüğünde kolposkopik biyopsi istenebilir.

Genital bölgede fark edilen kanama, akıntı-koku değişikliği veya lezyon şüphesinin gecikmeden jinekoloji değerlendirmesi ile ele alınması önerilir.
Düzenli jinekolojik kontroller, rahim ağzındaki hücresel değişimlerin erken yakalanmasını kolaylaştırabilir.

LEEP nedir?

LEEP, rahim ağzında kötü huylu hastalıklara dönüşebilme potansiyeli olan lezyonların tedavisinde kullanılan bir tekniktir. Adı, Loop Electrosurgical Excision Procedure ifadesinin kısaltmasıdır; elektrik enerjisi ile çalışan halka şeklinde tel içeren bir aletle rahim ağzındaki değişim gösteren alanın çıkarılmasını tarif eder.

Aynı işlem farklı isimlerle de anılabilir:

• LLETZ(Large Loop Excision of the Transformation Zone)
• LLEC(Large Loop Excision of the Cervix)
• Loop Cone Biopsy

LEEP, Pap smear sonucunda anormal bir durum saptanan kadınlarda rahim ağzındaki değişimi tedavi etmek ve kesin tanıyı desteklemek amacıyla uygulanabilir.

Konizasyon nedir? Sıcak ve soğuk konizasyon farkı nedir?

Konizasyon, rahim ağzından “koni” şeklinde doku çıkarılmasıdır. Uygulamada iki yaklaşım öne çıkar:

• Sıcak konizasyon (LEEP):Anestezi altında özel bir aletle rahim ağzının belirlenen bölümünün kesilerek çıkarılması.
• Soğuk konizasyon:Kesme işleminin bistüri ile yapılması; bazı durumlarda (özellikle erken evre rahim ağzı kanseri tanısı alan kişilerde) daha sık tercih edilebildiği belirtilmelidir.

LEEP/konizasyon hangi durumlarda yapılır?

LEEP/konizasyon en sık, rahim ağzında kanser öncüsü hücre değişiklikleri saptandığında gündeme gelir. Bu değişiklikler CIN 1-3 gibi sınıflamalarla ifade edilebilir; özellikle kolposkopi/biyopsi sonrası CIN 2–CIN 3 (HSIL) saptanan olgularda hem tanı hem tedavi amacıyla cerrahi bir seçenek olarak yer alır.

Bunun yanında rahim ağzında anormal bir durum olduğunda, şikayet ve bulgulara göre rahim ağzına yönelik cerrahi düzeltme/çıkarma amaçlı da kullanılabildiği ifade edilmelidir.

İşlemden çıkan doku (patoloji) neyi gösterir?

LEEP/konizasyonla çıkarılan doku patolojiye gönderilir. Patoloji değerlendirmesi; biyopsi sonucu ile uyum, lezyonun derinliği, doku derinliklerinde kanser hücresi varlığı ve cerrahi sınırların (temiz olup olmadığı) gibi noktaları değerlendirerek tanı ve sonraki yol haritasında belirleyici olabilir.

LEEP/konizasyon işlemi nasıl yapılır?

Uygulama adımları merkez ve olguya göre değişebilse de süreç genellikle şu şekilde tarif edilir:

• İşlem çoğunlukla genel anestezi veya sedasyon altında yapılır.
• Hasta jinekolojik muayene masasında pozisyonlanır, vajinal spekulum ile rahim ağzı görünür hale getirilir.
• Özel bir solüsyonla rahim ağzı boyanarak cerrahi sınırlar belirlenir.
• Etkilenmiş bölüm “koni” şeklinde çıkarılır ve patolojiye gönderilir.

İşlemin süresi için 15–20 dakika aralığı bildirilmektedir.

İşlem ağrılı mıdır? Dikiş olur mu?

LEEP veya konizasyon işlemi anestezi altında yapıldığından işlem sırasında ağrı hissedilmez. İşlem sonrasında ortaya çıkabilen hafif ağrılar genellikle basit ağrı kesicilerle kontrol altına alınabilir. LEEP uygulamasında çoğu zaman dikiş gerekmezken, soğuk konizasyon yönteminde dikiş kullanılabilir.

LEEP/konizasyon sonrası iyileşme nasıldır? Nelere dikkat edilir?

İyileşme dönemi boyunca hedef; kanama/enfeksiyon riskini azaltmak ve dokunun sağlıklı iyileşmesini desteklemektir.

• Aynı gün ayağa kalkma mümkündür; genel anestezi sonrası kısa bir dinlenme sonrası günlük yaşama dönüş olabilmektedir.
• İlk 1–2 gün karın içi basıncı artırmamak (özellikle ıkınmaktan kaçınmak) önerilir.
• Yaklaşık 4–6 haftalıkiyileşme sürecinde cinsel ilişki olmaması gerektiği belirtilmelidir; ilişkiye dönüş için kontrol sonrası karar verilmesi önerilir.
• Enfeksiyon riskine karşı hijyenik koşullara dikkat edilmesi vurgulanır.
• Banyo yapmakla ilgili bir kısıtlama yoktur.

Kanama kaç gün sürer? Akıntı normal mi?

• İşlem sonrasında hiç kanama olmayabilir; kanama görüldüğünde ise çoğunlukla leke tarzındadır ve 15 güne kadar sürebilir.
• Doku dökülmesine bağlı olarak akıntı oluşabilir; bu süreçte enfeksiyon bulgularının, özellikle kötü kokunun değerlendirilmesi önemlidir. Kokulu akıntı enfeksiyon olasılığını düşündürebileceğinden, böyle bir durumda tıbbi değerlendirme yapılması gerekir.

LEEP/konizasyon sonrası gebelik olur mu? Erken doğum riski var mı?

• Hamilelik sırasında LEEP/konizasyon işlemi uygulanamaz.
• İşlem sonrasında gebelik açısından genellikle engelleyici bir durum oluşmaz; ancak rahim ağzının kısalmasına bağlı olarak erken doğum riski artabilir.
• LEEP işleminin derin uygulanması ya da tekrarlanması durumunda rahim ağzının anatomik yapısı etkilenebilir ve buna bağlı olarak doğal gebelik oluşma olasılığı azalabilir. Konizasyon öyküsü olan gebeliklerin ise erken doğum riski açısından yakın takip edilmesi faydalı olabilir.
• Konizasyon geçiren kadınlarda ikiz gebelik varlığında erken doğum riski daha da artabilir; bu nedenle tüp bebek planlaması yapılırken, koşullar uygun olsa bile ikiz gebelikten kaçınmak amacıyla tek embriyo transferi yaklaşımı tercih edilebilir.

LEEP/konizasyon tekrarlayabilir mi? Tekrar yapılabilir mi?

LEEP/konizasyonun gerekli olursa birden fazla kez yapılabilir.
Rahim ağzını etkileyen HPV enfeksiyonunun anormal hücrelere yol açabildiği; HPV varlığı ve sigara kullanımının tekrarlama/yeniden müdahale ihtiyacıyla ilişkili olabileceği vurgulanır.

Takip ve kontrol ne zaman yapılır?

İlk kontrol genellikle 6 ay sonra yapılır. Ayrıca, konizasyona neden olan durumun tekrarlayıp tekrarlamadığını izlemek amacıyla, 2 yıl boyunca 3–4 ay aralıklarla Pap-smear kontrollerinin yapılması önem taşır.

Takip planı; jinekolojik muayene bulgularına, patoloji sonucuna ve kişisel risk faktörlerine göre şekillendirilir.