İdrar Torbası Sarkması

İdrar Torbası Sarkması (Sistosel) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nasıl Yapılır?

İdrar torbası sarkması, tıbbi adıyla sistosel, mesanenin (idrar torbasının) vajinanın ön duvarına doğru bombeleşmesi/sarkması durumudur. Vajinanın ön duvarını destekleyen bağ dokusu ve pelvik taban yapıları zayıfladığında, mesane vajina içine doğru yer değiştirerek vajinada dolgunluk ya da çıkıntı hissine yol açabilir. İleri düzey vakalarda bu çıkıntı vajina girişinde belirginleşebilir.

Pelvik organları yerinde tutan destek yapılar zayıfladığında yalnızca mesane değil, bazen rahim ve/veya rektum gibi komşu organlarda da sarkma tabloya eşlik edebilir. İdrar torbası sarkmasına sistosel, rektumun vajinaya doğru bombeleşmesine rektosel denir; üretrayı çevreleyen dokuların vajinaya doğru sarkmasına ise üretrosel denebilir.

Sistosel (İdrar Torbası Sarkması) Neden Olur?

Sistoselin temelinde, pelvik tabanı ve vajina duvarını destekleyen kas ve bağ dokularının zayıflaması yer alır. Bu zayıflamayı kolaylaştıran durumlar şunlardır:

• Vajinal doğumve çok sayıda gebelik (özellikle zorlu/uzun süren doğumlar)
• Menopozdöneminde östrojen azalmasına bağlı dokularda zayıflama
• Yaşın ilerlemesi
• Fazla kilo/obezite
• Kronik kabızlık ve ıkınma
• Kronik öksürük(KOAH/astım gibi) ve karın içi basıncı artıran durumlar
• Sürekli/ağır yük kaldırma
• Genetik yatkınlık(bağ dokusu zayıflığı eğilimi)

İdrar Torbası Sarkması Belirtileri Nelerdir?

Sistosel bazı kişilerde hafif düzeyde olup uzun süre belirti vermeyebilir. Ancak orta–ileri düzeyde sarkmalarda aşağıdaki şikâyetler görülebilir:

• Vajina içinde şişkinlik, dolgunluk, ele gelen kitlehissi
• Ikınma ile vajinada sarkmanın belirginleşmesi
• Sık idrara çıkma ihtiyacı
• İdrar yaparken zorlanmaveya idrar sonrası tam boşalmama hissi
• İdrar kaçırma(özellikle öksürme/hapşırma/gülme ile artabilen stres tipi kaçırma)

İdrar Torbası Sarkması (Sistosel) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nasıl Yapılır?

İdrar torbası sarkması, tıbbi adıyla sistosel, mesanenin (idrar torbasının) vajinanın ön duvarına doğru bombeleşmesi/sarkması durumudur. Vajinanın ön duvarını ve pelvik tabanı destekleyen kas–bağ dokuları zayıfladığında, mesane vajina içine doğru yer değiştirir ve vajinada dolgunluk/çıkıntı hissi oluşturabilir. İleri derecelerde bu çıkıntı vajina girişinde belirginleşebilir. destek dokularının zayıflamasıyla yalnızca mesane değil; rahim ve/veya bağırsağın son kısmı (rektum) da sarkmaya eğilim gösterebilir. İdrar torbasının vajinaya doğru bombeleşmesine sistosel, rektumun bombeleşmesine rektosel denir; üretrayı çevreleyen dokular vajinaya doğru sarktığında üretrosel tabloya eşlik edebilir. bası sarkması neden olur?

Sistoselin temel nedeni, pelvik tabanı ve vajina duvarını destekleyen yapıların zayıflamasıdır. Bu zayıflamayı kolaylaştıran yaygın faktörler:

• Vajinal doğumve çok sayıda gebelik (özellikle zorlu/uzun süren doğumlar)
• İleri yaş: Pelvik taban kaslarının zayıflaması
• Kronik kabızlık(ıkınma)
• Sürekli öksürük(KOAH, sigara kullanımı)
• Ağır kaldırma
• Obezite (fazla kilo)
• Pelvik bölge ameliyatları(rahim alınması gibi)
• Genetik yatkınlık(bağ dokusu zayıflığı)
• Menopoz sonrasıhormonal değişiklikler (östrojen azalması sonrası dokuların ve zayıflaması) Bağ dokusu hastalıkları

İdrar torbası hafif sarkan vakalarda şikâyetler silik olabilir; orta ve ileri derecelerde sarkmalarda belirtiler daha belirginleşir:

• Vajina içinde şişkinlik, dolgunluk, “ele gelen kitle” hissi
• Ikınma sırasında vajinada sarkmanın belirginleşmesi
• Sık idrara çıkma
• İdrar yapmada zorlanma
• İdrar kaçırma (özellikle öksürme veya hapşırma sırasında)
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
• Pelvik bölgede ağırlık, çekilme, alt karın/bele vuran rahatsızlık
• Cinsel ilişki sırasında ağrı/rahatsızlık (disparoni)
• Açıkta kalan dokuda tahriş, küçük kanayan yaralar, kaşıntı
• Bazı durumlarda mesaneyi boşaltmak için karna veya vajina çevresine baskı ihtiyacı

Sistosel dereceleri (evreleri) nasıl anlaşılır?

Sistosel pratikte hafif, orta ve şiddetli olarak derecelendirilebilir. Hafif olgularda vajinada hafif bir dolgunluk hissi olabilir; orta derecede mesane vajina girişine yaklaşabilir, şiddetli olgularda vajina girişini geçerek dışarı doğru belirginleşebilir.

İdrar torbası sarkması nasıl teşhis edilir?

Tanıda temel yaklaşım öykü + jinekolojik/pelvik muayenedir. Muayene sırasında sarkmanın derecesini görmek için bazen kişinin ıkınması istenebilir.

Gerekli görülen durumlarda aşağıdaki testler istenebilir:

• İdrar tahlili ve idrarkültürügibi testler (enfeksiyon açısından)
• Ürodinamik testler (mesane basınç testi): mesane fonksiyonunu ve eşlik eden idrar kaçırmayı değerlendirmek için
• Bazı durumlarda sistoskopi(mesane içine kamera ile bakma)
• Gerekli olursa MRgibi görüntüleme yöntemleri
• Mesane şeklinı ve boşaltımını değerlendirmede VCUG (voiding sistoüretrogram)gibi testler (uygun hastada)

İdrar torbası sarkması tedavisi nasıl yapılır?

Tedavi; sarkmanın derecesi, şikâyetlerin günlük yaşamı etkileme düzeyi, eşlik eden idrar kaçırma ve diğer pelvik organ sarkmalarına göre planlanır. Hafif şikâyetlerde yakın takip ve yaşam tarzı düzenlemeleri yeterli olabilir; daha belirgin vakalarda ameliyatsız seçenekler veya cerrahi gündeme gelir.

Ameliyatsız tedavi seçenekleri nelerdir?

1) Yaşam tarzı düzenlemeleri

• Ağır kaldırma ve ıkınmayı artıran durumların azaltılması
• Kabızlığın kontrolü (ıkınmayı azaltma)
• Kilo fazlası varsa kilo kontrolü

2) Lazer uygulaması: bazı hafif sarkma ve hafif şikayetlerde faydalı olabilir.

3) Pelvik taban egzersizleri (Kegel egzersizleri)
Pelvik taban kaslarını güçlendirmeye yönelik egzersizler, hafif–orta derecede sarkmalarda tedavinin parçası olabilir. Düzenli egzersizle kas gücünün desteklenmesi ve şikâyetlerin azalması hedeflenir.

4) Vajinal peser (pessar) kullanımı
Vajinaya yerleştirilen bu destek cihazı, sarkan organı desteklemeye yardımcı olabilir. Hafif semptomlarda tercih edilebilir; ayrıca cerrahiye uygun olmayan kişilerde veya cerrahiyi ertelemek isteyenlerde seçenek olabilir. Düzenli aralıklarla kontrol ve değişim gerekebilir.

İdrar torbası sarkması ameliyatı nasıl yapılır?

Vajinal yoldan onarım (anterior onarım / anterior kolporafi):
Sistosel ameliyatı çoğu zaman vajinal yoldan yapılabilir. Vajinal ön duvarda kesiyle zayıf alan onarılır; sarkmış alan kapatılır ve vajina duvarı güçlendirilir.

Karından (açık/laparoskopik/robotik) yaklaşımlar:
Bazı hastalarda cerrahi plan; karından açık, laparoskopik ya da robotik yaklaşımları içerebilir. Seçim; sarkmanın derecesi, eşlik eden sorunlar ve hastanın genel durumuna göre yapılır.

İdrar kaçırma eşlik ediyorsa ek işlemler:
Sistoselle birlikte idrar kaçırma sorunları görülebilir. Bazı hastalarda sistosel onarımına ek olarak idrar tutmayı destekleyen Sling ameliyatları (TOT/TVT gibi) planlanabilir.

Rahim sarkması da varsa:
Sistosel, rahim sarkmasıyla birlikte görülebilir. Böyle bir tabloda cerrahi plan; rahmi koruyucu yöntemleri veya uygun hastada rahmin alınmasını ve vajina duvarlarının toparlanmasını içerebilir.

İdrar torbası sarkması tedavi edilmezse ne olur?

Tedavi edilmediğinde sarkma ilerleyebilir; mesanenin tam boşalamaması tekrarlayan enfeksiyon riskini artırabilir. Bazı durumlarda idrar akışında belirgin zorluk geliştiğinde böbrek fonksiyonlarının etkilenebileceği de belirtilmelidir.

Sistosel tekrarlar mı, tekrar riskini azaltmak için neler yapılır?

Sarkma bazı durumlarda tekrar edebilir. Tekrarlama riskini azaltmaya yardımcı olabilecek öneriler arasında pelvik taban egzersizlerini sürdürmek, kilo kontrolü, kabızlığı yönetmek ve ağır kaldırmaktan kaçınmak gibi yaşam tarzı düzenlemeleri yer alır.